โครงการ

อาหารปลอดภัย เชียงรายเป็นสุข

  เชียงรายเมืองเป็นเก่าแก่ของภาคเหนือมีอายุครบ 750 ปี ในปี พ.ศ.2555 เป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์ ขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรมและวิถีชีวิตล้านนาที่แสดงอัตลักษณ์เด่นชัดมีกลุ่มชาติพันธุ์หลากหลาย36 กลุ่ม มีวิถีชีวิตของชนเผ่ามีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่งดงามเป็นเสน่ห์แห่งเมืองเชียงราย และมีทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์จึงเป็นเมืองเกษตรกรรม โดยมีโครงสร้างเศรษฐกิจมาจากภาคเกษตรกรรมประมาณร้อยละ 40 ผลผลิตที่สำคัญคือ ข้าว ชา กาแฟ ยางพารา ลิ้นจี่ และลำไย จึงจะเห็นได้ว่าเมืองเชียงรายมีศักยภาพการพัฒนาในทุกด้านจากต้นทุนทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมที่ตั้งทางภูมิศาสตร์และธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์โครงการนี้จึงมีแนวคิดในการพัฒนาจังหวัดเชียงรายโดยนำการเกษตรซึ่งเป็นฐานหลักเชื่อมโยงโอกาสการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจในด้านการท่องเที่ยวขับเคลื่อนด้วยการพัฒนาระบบความปลอดภัยด้านอาหารระบบคุณภาพร้านอาหารมาตรฐานสากล(TRQS)และแผนการตลาด G Network Marketing โดยมีเป้าหมายเพื่อยกระดับมาตรฐานคุณภาพชีวิต สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจในท้องถิ่น และสร้างสุขภาวะอย่างยั่งยืน

ในปัจจุบันความปลอดภัยด้านอาหารได้ถูกยกขึ้นเป็นประเด็นสำคัญในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของประเทศให้มีคุณภาพและสร้างโอกาสการค้าในระดับสากล ซึ่งประชาคมโลกได้ให้ความสำคัญต่อสุขภาพมากขึ้น ดังนั้นเพื่อเป็นการพัฒนาคุณภาพชีวิตและสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจท้องถิ่นเชียงราย แนวคิดการดำเนินโครงการ “อาหารปลอดภัย เชียงรายเป็นสุข” จึงมีความสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาจังหวัดเชียงราย และแผนยุทธศาสตร์การจัดการอาหารของประเทศไทย ในการผลิตอาหารที่มีคุณภาพและปลอดภัย สร้างความมั่นคงด้านอาหารในท้องถิ่นอย่างยั่งยืนสร้างมูลค่าเพิ่มของเศรษฐกิจในท้องถิ่นเชื่อมโยงสู่การค้าภูมิภาคลุ่มน้ำโขงและประชาคมอาเซียน 


แนวทางการดำเนินการโครงการ“อาหารปลอดภัย  เชียงรายเป็นสุข

จากสถานการณ์การขับเคลื่อนแผนบูรณาการความปลอดภัยด้านอาหารจังหวัดเชียงราย ได้เกิดเครือข่ายในระบบห่วงโซ่อาหารที่สำคัญ คือ เครือข่ายกลุ่มเกษตรปลอดภัยที่ผ่านการรับรองมาตรฐาน GAP และเครือข่ายชมรม  ภัตตาคารและร้านอาหารมาตรฐาน TRQS นอกจากนั้น จากผลสำเร็จของแนวทางการพัฒนาของโรงพยาบาลต้นแบบอาหารปลอดภัย และศักยภาพของแผนการตลาด G Network Marketing ซึ่งสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติองค์การ มหาชนสนับสนุนให้เกิดการขับเคลื่อนเป็นจุดเริ่มต้นของประเทศไทย จังหวัดเชียงรายจึงมีความพร้อมในการดำเนินการโครงการ “อาหารปลอดภัย เชียงรายเป็นสุข”  โดยมีแนวทางการดำเนินโครงการ ดังนี้



  1) การสร้างระบบการกระจายผลผลิตและอาหารในท้องถิ่น

เพื่อพัฒนาระบบกระจายผลผลิตและอาหารในห่วงโซ่อาหาร ให้สามารถส่งเสริมการผลิต และการบริโภคอาหารปลอดภัยมากขึ้น โครงการฯ จึงมีแผนงานการสร้างโปรแกรมระบบซื้อขายผลผลิตและอาหารบนเครือข่ายออนไลน์(The Local Food Market System, LFMS)  ระบบจะเชื่อมโยงระหว่างกลุ่มเกษตรกร ผู้ผลิตอาหารและผู้ประกอบการร้านอาหาร ตามแนวคิด “Community Supported Agriculture, CSA” โดยสร้างเครือข่ายกลุ่มผู้ประกอบการร้านอาหารปลอดภัย เพื่อสนับสนุนผลักดันให้เกิดการซื้อขายผลผลิตโดยตรงจากเครือข่ายกลุ่มเกษตรกร และผู้ผลิตอาหารในท้องถิ่น

จากนั้น การสร้างช่องทาง “ตลาดสีเขียว” ให้เป็นจุดรวบรวมและกระจายผลผลิต ควบคู่การเฝ้าระวังควบคุมคุณภาพผลผลิตและอาหารที่จำหน่ายให้ได้มาตรฐานความปลอดภัย จะช่วยอำนวยความสะดวกให้ผู้บริโภคและผู้ประกอบการอาหารอื่นๆ ได้เข้าถึงผลผลิตและอาหารปลอดภัยได้มากขึ้น  

2) การพัฒนาต้นแบบแหล่งเรียนรู้ร้านอาหารปลอดภัย

เพื่อขยายผลจากแนวทางการพัฒนาต้นแบบโรงพยาบาลอาหารปลอดภัยไปสู่กลุ่มผู้บริโภคมากขึ้น จึงมีแนวคิดในการสร้างเครือข่ายร้านอาหาร เครือข่ายผู้ผลิตอาหาร และเครือข่ายกลุ่มเกษตรปลอดภัยในการร่วมผลักดันให้เกิดการผลิตและบริโภคอาหารปลอดภัยมากขึ้น ควบคู่ไปกับการยกระดับคุณภาพมาตรฐานร้านอาหาร โดยพัฒนาต้นแบบแหล่งเรียนรู้ร้านอาหารปลอดภัยซึ่งผ่านเกณฑ์มาตรฐานระบบคุณภาพร้านอาหารไทย (TRQS) และการสร้างทีมผู้ตรวจประเมินคุณภาพมาตรฐาน เพื่อให้เกิดการพัฒนาอย่างมีส่วนร่วมและเรียนรู้ร่วมกันในเครือข่ายอย่างต่อเนื่องยั่งยืน

3) การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงเกษตรและสุขภาพ เพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจท้องถิ่น

เพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวให้มีรูปแบบที่หลากหลาย และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจท้องถิ่น โดยสร้างเส้นทางและโปรแกรมท่องเที่ยวที่เชื่อมโยงผลการพัฒนาระบบอาหารปลอดภัย ภายใต้การขับเคลื่อนแผนการตลาด G Network Marketing  การสื่อสารการตลาดเพื่อสังคม และการจัดกิจกรรม อาหารปลอดภัย เชียงรายเป็นสุข  เพื่อสื่อสารรณรงค์สร้างความตระหนักในด้านความปลอดภัยของอาหาร ผลักดันให้เกิดการผลิตและการบริโภคอาหารปลอดภัย ซึ่งจะช่วยส่งเสริมเศรษฐกิจอาหารท้องถิ่นให้เติบโตและเข้มแข็ง  โดยในการสื่อสารการตลาดเพื่อสังคม มีจุดมุ่งเน้นให้ความสำคัญกับการสร้างต้นแบบการรณรงค์สร้างกระแสให้ผู้บริโภคตระหนัก และหันมาใส่ใจอาหารที่ปลอดภัย ตั้งแต่กระบวนการผลิต การนำเข้า การบริโภค ไปจนถึงการสร้างความมั่นคงทางด้านอาหารในท้องถิ่น


จากแนวทางการขับเคลื่อนโครงการ "อาหารปลอดภัย เชียงรายเป็นสุข ก่อให้เกิด รูปแบบการพัฒนาเชียงราย” (Chiangrai  Model)เป็นรูปแบบการขับเคลื่อนระบบอาหารปลอดภัยและเศรษฐกิจในระดับจังหวัด เชื่อมโยงไปสู่ระดับประเทศ และระดับภูมิภาค

“Chiangrai Model” เป็นรูปแบบการพัฒนาที่มุ่งเน้นการผลักดันให้เกิดการผลิตและการบริโภคอาหารปลอดภัย และสร้างมูลค่าเศรษฐกิจท้องถิ่น ซึ่งมีลักษณะเป็นการบูรณาการจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องอย่างเป็นระบบ โดยมีกลไกสำคัญ คือ

1)  การพัฒนาระบบห่วงโซ่อาหาร ด้วยแนวคิด Community Supported Agriculture,CSA สร้างระบบการกระจายผลผลิตและอาหารในท้องถิ่น(Local Food Market System, LFMS) ซึ่งเชื่อมโยงเครือข่ายเกษตรกร ผู้บริโภค และผู้ประกอบการอาหารที่มุ่งเน้นการผลิตอาหารปลอดภัยไปสู่ผู้บริโภค ก่อให้เกิดการทำงาน การเรียนรู้และการพัฒนาร่วมกันในเครือข่ายอย่างยั่งยืน

2)  การพัฒนา และควบคุมเฝ้าระวังคุณภาพมาตรฐาน โดยพัฒนายกระดับมาตรฐานแหล่งอาหารปลอดภัยสู่ผู้บริโภค สร้างเครือข่ายร้านอาหารปลอดภัย และพัฒนาต้นแบบแหล่งเรียนรู้ร้านอาหารปลอดภัยที่ได้มาตรฐาน  ระบบคุณภาพร้านอาหารไทย (TRQS) และการสร้างทีมผู้แนะนำ(instructor) ผู้ตรวจประเมินคุณภาพมาตรฐาน(auditor) เพื่อให้เกิดการพัฒนาอย่างมีส่วนร่วมและเรียนรู้ร่วมกันในเครือข่ายอย่างต่อเนื่องยั่งยืนซึ่งในการดำเนินการมีความสอดคล้องกับเป้าหมายของแผนงานบูรณาการด้านอาหารปลอดภัยของจังหวัดเชียงราย

3) การสื่อสารรณรงค์ เพื่อให้เกิดความรู้ความเข้าใจ สร้างความตระหนักในด้านอาหารปลอดภัยแก่ผู้บริโภค และผู้ที่เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน 

4) การขับเคลื่อนเศรษฐกิจท้องถิ่นด้วยแผนการตลาด G Network Marketing ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการสร้างเครือข่ายผู้บริโภค ผู้ประกอบการร้านอาหารปลอดภัย ผู้ประกอบการธุรกิจท่องเที่ยว และบริการอื่นๆ ให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม เกิดการกระจายรายได้ในท้องถิ่นอย่างเป็นธรรม ท้องถิ่นสามารถพึ่งพาตนเองและมีความเข้มแข็ง สามารถพัฒนาคุณภาพมาตรฐานในทุกด้านได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน



            ดังนั้น จึงกล่าวได้ว่า  “Chiangrai Model” เป็นการพัฒนาอย่างยั่งยืน ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ชุมชนท้องถิ่นมีความเข้มแข็ง เกิดการเรียนรู้และพัฒนาอย่างมีส่วนร่วมของทุกฝ่าย พัฒนาคุณภาพชีวิต รักษาทรัพยากรธรรมชาติและคุณภาพสิ่งแวดล้อม มีความร่มเย็นเป็นสุข และสามารถขยายผลการขับเคลื่อนรูปแบบการพัฒนาเชียงราย ไปสู่พื้นที่อื่นๆ ทั้งในระดับประเทศ และระดับภูมิภาสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อมได้อย่างยั่งยืน ต่อไป